Zaczynasz pisać wiadomość, ale po chwili przypominasz sobie o niezapłaconym rachunku. Otwierasz aplikację bankową, widzisz inne powiadomienie i odpowiadasz na nie. Kilkanaście minut później orientujesz się, że wiadomość nadal nie została wysłana, rachunek pozostaje niezapłacony, a Ty nie pamiętasz, od czego właściwie zaczął się ten ciąg zdarzeń.
Każdemu czasami trudno się skoncentrować. Każdy coś odkłada, zapomina o spotkaniu albo traci motywację do nudnego zadania. W przypadku części dorosłych podobne sytuacje nie są jednak wyjątkiem, lecz powtarzającym się schematem wpływającym na pracę, relacje, finanse i poczucie własnej wartości.
Wtedy może pojawić się pytanie: czy to ADHD?
W OmniMed w Piasecznie prowadzimy diagnozę ADHD u osób dorosłych. Pomagamy sprawdzić, czy obserwowane trudności mogą wynikać z ADHD, czy ich przyczyny należy szukać gdzie indziej. Z placówki korzystają mieszkańcy Piaseczna oraz pobliskich miejscowości, takich jak Nowa Iwiczna, Mysiadło, Lesznowola, Czarnów, Józefosław, Konstancin-Jeziorna, Chylice i Zalesie.
Jak ADHD może wyglądać u osoby dorosłej?
Wiele osób nadal kojarzy ADHD przede wszystkim z dzieckiem, które nie może usiedzieć w szkolnej ławce. Tymczasem sposób, w jaki trudności ujawniają się w dorosłości, może być znacznie mniej oczywisty.
Nadpobudliwość nie zawsze oznacza bieganie czy ciągły ruch. U dorosłej osoby może być odczuwana jako wewnętrzny niepokój, potrzeba stałego zajęcia, trudność z odpoczynkiem albo poczucie, że myśli nigdy się nie zatrzymują.
Problemy z uwagą również nie muszą oznaczać całkowitej niezdolności do skupienia. Niektóre osoby potrafią przez wiele godzin intensywnie zajmować się interesującym tematem, a jednocześnie mają ogromną trudność z rozpoczęciem prostego, lecz monotonnego zadania.
ADHD u dorosłych może wiązać się między innymi z:
- łatwym rozpraszaniem się,
- zapominaniem o terminach i zobowiązaniach,
- gubieniem przedmiotów,
- rozpoczynaniem wielu zadań bez ich kończenia,
- odkładaniem obowiązków do ostatniej chwili,
- trudnością z ustalaniem priorytetów,
- niedoszacowaniem czasu potrzebnego na wykonanie zadania,
- częstym spóźnianiem się,
- impulsywnymi decyzjami,
- przerywaniem innym podczas rozmowy,
- trudnością z odpoczynkiem,
- szybkim pojawianiem się frustracji,
- poczuciem chaosu mimo dużego wysiłku.
Nie wszystkie te cechy muszą występować jednocześnie. Ich obecność nie oznacza też automatycznie ADHD.
Mam problemy z koncentracją – czy to na pewno ADHD?
Problemy z koncentracją są jednym z najczęstszych powodów zainteresowania diagnozą ADHD, ale mogą mieć wiele różnych przyczyn.
Na uwagę i pamięć mogą wpływać między innymi:
- przewlekły stres,
- niewystarczająca ilość snu,
- depresja,
- zaburzenia lękowe,
- wypalenie zawodowe,
- przeciążenie obowiązkami,
- trudne wydarzenia życiowe,
- używanie substancji psychoaktywnych,
- działanie niektórych leków,
- zaburzenia hormonalne lub metaboliczne,
- inne problemy zdrowotne.
Dlatego rzetelna diagnoza nie polega wyłącznie na potwierdzeniu kilku objawów z internetowej listy. Jej zadaniem jest również sprawdzenie, czy obserwowanych trudności nie wyjaśnia lepiej inny problem.
Możliwe jest także współwystępowanie ADHD z innymi zaburzeniami. Osoba może jednocześnie doświadczać objawów ADHD oraz depresji, lęku, zaburzeń snu czy problemów związanych z używaniem substancji. Właśnie dlatego potrzebna jest całościowa ocena funkcjonowania.
Dlaczego ADHD bywa rozpoznawane dopiero w dorosłości?
Wiele osób zadaje sobie pytanie: skoro naprawdę mam ADHD, dlaczego nikt nie zauważył go wcześniej?
Powodów może być kilka.
Niektóre osoby w dzieciństwie osiągały dobre wyniki w nauce, ponieważ miały wysokie zdolności, silne wsparcie rodziny albo bardzo uporządkowane otoczenie. Trudności stawały się wyraźniejsze dopiero wtedy, gdy pojawiła się większa samodzielność: studia, praca, prowadzenie domu, rodzicielstwo lub konieczność zarządzania wieloma obowiązkami naraz.
Inni byli postrzegani jako:
- marzycielscy,
- roztargnieni,
- chaotyczni,
- leniwi,
- zbyt emocjonalni,
- zdolni, ale niewykorzystujący swojego potencjału.
Objawy bez wyraźnej nadpobudliwości mogły być mniej widoczne dla otoczenia. Dotyczy to wielu kobiet, u których trudności częściej pozostawały niezauważone albo były interpretowane jako brak organizacji, nadmierna wrażliwość czy problem z motywacją.
Część dorosłych przez lata tworzy również własne strategie kompensacyjne. Korzystają z wielu alarmów, bardzo szczegółowych list, pracują pod ogromną presją albo poświęcają zadaniom znacznie więcej czasu niż inni. Z zewnątrz mogą funkcjonować dobrze, ale osiągają to kosztem przewlekłego napięcia i wyczerpania.
ADHD nie zaczyna się nagle w dorosłości
ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym. Oznacza to, że podczas diagnozy istotne są nie tylko obecne trudności, ale również sposób funkcjonowania we wcześniejszych okresach życia.
Specjalista może pytać o:
- zachowanie w szkole,
- koncentrację podczas lekcji,
- odrabianie prac domowych,
- zapominanie przyborów i obowiązków,
- impulsywność,
- relacje z rówieśnikami,
- organizację nauki,
- komentarze pojawiające się na świadectwach,
- sposób funkcjonowania w domu.
Brak wcześniejszej diagnozy nie wyklucza ADHD. Ważne jest jednak ustalenie, czy pewne charakterystyczne trudności były obecne już w dzieciństwie, nawet jeśli wtedy nazywano je inaczej.
W procesie diagnostycznym mogą być pomocne stare świadectwa, opinie szkolne albo rozmowa z rodzicem czy inną osobą pamiętającą dzieciństwo pacjenta. Nie zawsze takie materiały są dostępne i ich brak sam w sobie nie przekreśla możliwości przeprowadzenia diagnozy.
Kiedy warto rozważyć diagnozę ADHD u dorosłych?
Diagnozę warto rozważyć nie wtedy, gdy raz zapomnisz o spotkaniu, ale gdy określony schemat powtarza się przez lata i wpływa na różne obszary życia.
Sygnałem może być sytuacja, w której:
- stale wkładasz dużo wysiłku w organizowanie najprostszych obowiązków,
- regularnie nie kończysz rozpoczętych zadań,
- problemy z koncentracją wpływają na pracę lub naukę,
- często przekraczasz terminy mimo dobrych intencji,
- impulsywne decyzje powodują problemy finansowe lub w relacjach,
- nie potrafisz odpocząć, bo stale czujesz wewnętrzny niepokój,
- szybko tracisz zainteresowanie rutynowymi zadaniami,
- Twoje funkcjonowanie wyraźnie zmienia się w zależności od poziomu zainteresowania,
- podobne trudności były obecne już w dzieciństwie,
- dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestały wystarczać.
Ważny jest wpływ objawów na codzienne życie. Sam fakt, że ktoś jest energiczny, spontaniczny lub nie lubi rutyny, nie oznacza ADHD.
Czy test internetowy może rozpoznać ADHD?
Internetowy kwestionariusz może pomóc zauważyć pewne trudności i skłonić do konsultacji. Nie może jednak samodzielnie potwierdzić ani wykluczyć ADHD.
Wynik testu może być podobny u osoby z ADHD, ale również u kogoś, kto:
- od miesięcy śpi zbyt krótko,
- doświadcza depresji lub nasilonego lęku,
- jest przeciążony obowiązkami,
- przechodzi kryzys,
- ma inne trudności neurorozwojowe,
- zmaga się z problemem zdrowotnym wpływającym na uwagę.
Kwestionariusz jest jednym z możliwych elementów diagnozy, a nie gotową odpowiedzią. Wyniki powinny być interpretowane w kontekście całej historii i aktualnego funkcjonowania pacjenta.
Jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych?
Dokładny przebieg diagnozy może różnić się zależnie od sytuacji pacjenta i przyjętego modelu pracy. Zwykle obejmuje kilka elementów.
Szczegółowy wywiad
Specjalista pyta o obecne trudności, ich nasilenie oraz wpływ na pracę, naukę, relacje i codzienne obowiązki.
Rozmowa może dotyczyć także snu, zdrowia fizycznego, przyjmowanych leków, używania substancji oraz wcześniejszego leczenia psychiatrycznego lub psychologicznego.
Analiza dzieciństwa i wcześniejszego funkcjonowania
Ponieważ ADHD ma charakter neurorozwojowy, ważne jest ustalenie, czy trudności były obecne również we wcześniejszych latach.
Specjalista może zapytać o zachowanie w szkole, organizację nauki, relacje z rówieśnikami i sposób reagowania na obowiązki.
Kwestionariusze diagnostyczne
W procesie mogą zostać wykorzystane standaryzowane kwestionariusze i wywiady pomagające uporządkować informacje o objawach.
Nie powinny być jednak interpretowane w oderwaniu od rozmowy i całego obrazu funkcjonowania.
Ocena innych możliwych przyczyn
Jednym z najważniejszych etapów jest różnicowanie. Specjalista sprawdza, czy problemy nie wynikają z innego zaburzenia, trudnej sytuacji życiowej albo stanu zdrowia wymagającego konsultacji lekarskiej.
Podsumowanie i dalsze zalecenia
Po zakończeniu procesu pacjent powinien otrzymać omówienie wniosków oraz propozycję dalszego postępowania. Może ono obejmować psychoedukację, psychoterapię, konsultację psychiatryczną, leczenie farmakologiczne lub pracę nad konkretnymi sposobami organizacji codzienności.
Czy diagnoza ADHD oznacza konieczność przyjmowania leków?
Nie. Diagnoza nie oznacza automatycznego rozpoczęcia farmakoterapii.
Dalsze postępowanie zależy od nasilenia trudności, potrzeb pacjenta, jego stanu zdrowia oraz wspólnie ustalonego planu. Pomoc może obejmować:
- psychoedukację,
- psychoterapię,
- rozwijanie strategii organizacyjnych,
- pracę nad regulacją emocji,
- zmianę sposobu planowania zadań,
- dostosowanie środowiska pracy,
- leczenie współwystępujących trudności,
- konsultację psychiatryczną i farmakoterapię.
Leki może przepisać wyłącznie lekarz. Ich zastosowanie powinno być poprzedzone konsultacją medyczną i oceną ewentualnych przeciwwskazań.
Co może dać diagnoza ADHD w dorosłości?
Dla wielu osób diagnoza nie jest wyłącznie nazwaniem problemu. Pozwala spojrzeć na własną historię z nowej perspektywy.
Zamiast powtarzać sobie: „jestem leniwy”, „nie potrafię się zorganizować” albo „znowu wszystko zepsułem”, można zacząć rozumieć mechanizmy stojące za określonymi trudnościami.
Diagnoza może pomóc:
- lepiej rozumieć własne funkcjonowanie,
- oddzielić objawy od cech charakteru,
- dobrać odpowiednią formę pomocy,
- wypracować skuteczniejsze strategie,
- poprawić komunikację w relacjach,
- ograniczyć poczucie winy,
- rozpoznać również własne mocne strony.
Nie oznacza to, że diagnoza natychmiast rozwiązuje wszystkie problemy. Może jednak wskazać kierunek i zakończyć wieloletnie próby radzenia sobie metodami, które nie odpowiadały rzeczywistym potrzebom.
A co, jeśli diagnoza nie potwierdzi ADHD?
Taki wynik również może być wartościowy.
Celem diagnozy nie jest uzyskanie konkretnej etykiety, ale możliwie trafne zrozumienie przyczyn trudności. Jeżeli ADHD nie zostanie potwierdzone, specjalista może wskazać inne obszary wymagające uwagi.
Problemy z koncentracją i organizacją są realne niezależnie od tego, jaka diagnoza zostanie ostatecznie postawiona. Pacjent nadal może otrzymać zalecenia i pomoc dopasowaną do swojej sytuacji.
Diagnoza ADHD u dorosłych w Piasecznie – od czego zacząć?
Pierwszym krokiem jest umówienie konsultacji i opisanie trudności, które skłoniły Cię do szukania pomocy.
Nie musisz wcześniej samodzielnie rozstrzygać, czy masz ADHD. Nie musisz też przygotowywać idealnie uporządkowanej historii swojego życia. Warto jednak zastanowić się:
- które trudności najbardziej wpływają na Twoją codzienność,
- jak długo je obserwujesz,
- czy występują w kilku obszarach życia,
- jak funkcjonowałeś w dzieciństwie,
- czy korzystałeś wcześniej z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej,
- jakie leki obecnie przyjmujesz.
Jeśli masz świadectwa szkolne, wcześniejsze opinie lub wyniki badań, możesz zabrać je ze sobą. Ich brak nie powinien jednak powstrzymywać przed pierwszą konsultacją.
Podejrzewasz u siebie ADHD?
Jeżeli problemy z koncentracją, organizacją, impulsywnością lub kończeniem zadań towarzyszą Ci od lat i utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto przyjrzeć się im wspólnie ze specjalistą.
W OmniMed w Piasecznie prowadzimy diagnozę ADHD u osób dorosłych. Proces pomaga ocenić charakter trudności, sprawdzić inne możliwe przyczyny i ustalić dalszą drogę postępowania.
[Umów konsultację w kierunku ADHD]
OmniMed
ul. Puławska 45B, 5. piętro, lokal 1
05-500 Piaseczno
tel. 451 127 580
Zapraszamy pacjentów z Piaseczna oraz okolicznych miejscowości: Nowej Iwicznej, Mysiadła, Lesznowoli, Czarnowa, Józefosławia, Konstancina-Jeziorny, Chylic i Zalesia.
[Dowiedz się więcej o diagnozie ADHD]
[Poznaj specjalistów OmniMed]
[Psychiatra Piaseczno]
Najczęściej zadawane pytania
Czy ADHD można rozpoznać dopiero w dorosłości?
Tak. ADHD może zostać rozpoznane u osoby dorosłej, mimo że nie otrzymała diagnozy w dzieciństwie. Podczas diagnozy sprawdza się jednak, czy charakterystyczne trudności były obecne już we wcześniejszych okresach życia.
Czy problemy z koncentracją zawsze oznaczają ADHD?
Nie. Mogą wynikać między innymi ze stresu, bezsenności, depresji, zaburzeń lękowych, wypalenia, działania leków albo innych problemów zdrowotnych. Dlatego konieczna jest szersza ocena.
Czy osoba z ADHD może dobrze radzić sobie w pracy?
Tak. Dobre wyniki zawodowe nie wykluczają ADHD. Niektóre osoby wypracowują skuteczne strategie kompensacyjne, ale mogą ponosić przy tym duży koszt w postaci napięcia, przemęczenia i trudności w życiu prywatnym.
Czy do diagnozy potrzebne są świadectwa szkolne?
Mogą być pomocne, ale nie zawsze są dostępne. Specjalista może korzystać również z wywiadu, kwestionariuszy i – za zgodą pacjenta – informacji od osoby pamiętającej jego funkcjonowanie w dzieciństwie.
Czy diagnozę ADHD można przeprowadzić podczas jednego spotkania?
Rzetelna diagnoza zwykle wymaga zebrania informacji z kilku obszarów i przeprowadzenia dokładnej oceny. Liczba spotkań zależy od przyjętej procedury oraz indywidualnej sytuacji pacjenta.
Czy diagnoza oznacza, że trzeba przyjmować leki?
Nie. Farmakoterapia jest jedną z możliwych form pomocy. O jej zastosowaniu decyduje lekarz po konsultacji z pacjentem i ocenie jego stanu zdrowia.
Kto diagnozuje ADHD u dorosłych?
Proces może angażować psychologa posiadającego doświadczenie w diagnostyce ADHD oraz lekarza psychiatrę. Zakres udziału poszczególnych specjalistów zależy od przyjętej procedury i potrzeb pacjenta.